Próby srebra – właściwości i zastosowanie

Mamy już za sobą trochę (nudnej ;) ) teorii… Dziś będzie o tym, co do czego, czyli jakie są właściwości najpopularniejszych prób srebra, i dlaczego warto ich używać do pewnych rzeczy, a do innych nie. :)

Dostępne w sklepach półprodukty, takie jak druty czy blacha, produkowane są (ze względu na wymogi prawa probierczego) z czystego srebra (fine - 0,999) lub ze stopu srebra próby 925 (930).

Półfabrykaty - przekładki, kulki, gotowe elementy ozdobne, najczęściej występują w próbie 925 lub 800.

Poszczególne próby różnią się między sobą w kilku aspektach:

- cena - im większa zawartość srebra w stopie (im wyższa próba) tym wyższa cena, czyste srebro jest oczywiście najdroższe;

- właściwości fizyczne - im więcej w srebrze jest dodatków stopowych (im niższa próba), tym generalnie materiał jest twardszy, mniej elastyczny; analogicznie - im czystsze srebro, tym miększe, bardziej podatne na kształtowanie i odkształcanie;

- podatność na ciemnienie - czyste srebro ma srebrzysto-białą barwę i najdłużej zachowuje swój pierwotny kolor i blask (choć z czasem nawet na powierzchni srebra najwyższej próby zachodzi reakcja z zawartą w powietrzu siarką, w wyniku której srebro żółknie). Niemniej jednak, im więcej w stopie dodatków, tym szybciej proces ciemnienia zachodzi.

Stopy, próby i cechy probiercze

Tak jak wspomniałam we wpisie pt. „Srebro”, metale szlachetne używane są jako materiał złotniczy w formie stopów z innymi metalami.  Dziś chciałabym rozwinąć ten temat, porozważać nieco czym różni się stop od próby, a czym próba od cechy.

Oczywiście, każde z tych zagadnień można odnieść również do innych metali szlachetnych, jednak skupię się na srebrze, ponieważ jest to materiał od którego z reguły zaczyna się przygodę z tworzeniem biżuterii. :)

Zacznijmy od podstawowych pojęć: stop, próba, cecha, z których szczególnie dwa ostatnie bywają kłopotliwe, używane zamiennie, a czasem niewłaściwie. Niby oczywiste, ale czasem nawet to, co oczywiste, okazuje się całkiem skomplikowane. ;)

Według definicji zaczerpniętej z Encyklopedii PWN, stop to „substancja o właściwościach metalicznych, składająca się z 2 lub więcej pierwiastków chemicznych, z których co najmniej jeden, ale dominujący ilościowo, jest metalem. (…) Wśród składników stopu rozróżnia się: metal podstawowy — składnik dominujący ilościowo, dodatki stopowe — składniki wprowadzane w celu uzyskania określonych właściwości mechanicznych, chemicznych, technologicznych i in., domieszki — niewielkie ilości substancji pochodzących z procesów metalurgicznych.”

Takim stopem jest na przykład połączenia srebra z miedzią. Wymienione pojęcia:  metal podstawowy (w naszym przypadku srebro), dodatki stopowe (miedź), domieszki (inne dodatki, np. poprawiające topliwość lub zanieczyszczenia powstałe podczas topienia itp.), są kluczowe w zrozumieniu czym jest tzw. próba srebra.

Mówiąc najprościej, próba metalu wyraża proporcje w jakich w stopie występuje metal podstawowy oraz dodatki stopowe (wraz z domieszkami). Jest to wyrażona w promilach rzeczywista zawartość metalu szlachetnego w stopie.

Przykładowo: określenie próba 0,925 oznacza, że w stopie znajduje się 92,5% czystego srebra.