Przyznam się Wam bardzo szczerze, że wybierając temat tego wpisu nie sądziłam, iż napisanie krótkiego artykułu o kolorach będzie aż tak kłopotliwe.

Temat kolorystyki był wałkowany od czasów Newtona – on jako pierwszy pokazał, że przez pryzmat można rozszczepić białe światło w widmo barw. W chwili obecnej jest tyle książek, broszur, gazet i podręczników traktujących o barwach, że pisanie kolejnego jest nie lada wyzwaniem.

Pozstanowiłam więc napisac nieco “łopatologicznie” to, o czym wielokrotnie pisali uczeni (bo kolory stały się przedmiotem wielu badań, obserwacji czy doświadczeń naukowych). Chciałabym opowiedzieć Wam o barwach w sposób jasny, łatwy do “przetrawienia”, tak, aby ten artykuł okazał się jak najbardziej pomocny dla tych, którzy z kompozycją koloru mają kłopoty.

Zacznijmy od tego, że kolor to indywidualne wrażenie wywołane w mózgu i to pewnie dlatego z kolorami mamy taki galimatias. Każdy mózg jest inny, tak więc i kolory postrzegamy poprzez pryzmat własnej percepcji. Wrażenie koloru odnosi każde stworzenie, którego oko zostało wyposażone w specjalne komórki światłoczułe. Człowiek, jako istota naczelna, posiadł zdolność widzenia kolorów w najszerszej gamie. Mamy więc przywilej widzenia świata w wielu barwach i odcieniach. Potrafimy rozróżnić kolory ciepłe i zimne, widzimy kolory pośrednie, rozróżniamy stopnie nasycenia barw, widzimy kolory jasne i ciemne, a patrząc na obraz bez trudu odizolujemy każdy znany nam kolor. To dzięki temu człowiek mógł dokonać podziału barw i stworzyć zasady ich komponowania.

Jest pewne naturalne, barwne, doskonale nam wszystkim znane zjawisko, które idealnie ilustruje temat barwy. Promienie słońca przechodzące przez krople deszczu rozszczepiają się i tworzą tęczę (tutaj pozwolę sobie nieco pominąć zasady fizyki traktujące o fali światła i jej rozproszeniu w soczewce…mając nadzieję, że fizyka mi to wybaczy ;) ). Tęcza ma zawsze takie same barwy (czasami o mniejszym lub większym natężeniu). Są to trzy zasadnicze kolory: czerwony, żółty i niebieski, które nachodząc na siebie tworzą kolory pośrednie np. fioletowy, pomarańczowy czy zielony. Uczeni tego świata odizolowali barwy widma słonecznego i wpisali je w koło, ułatwiając nam, twórcom i artystom, kompozycję kolorów. Koło barw bowiem pozwala na harmonijne połączenie kolorów, a takie połączenia są przez ludzkie oko postrzegane najkorzystniej.

Koło barw

Rysunek 1. Koło barw.

[Źródło grafiki: Wikipedia]

Na kole barwy podstawowe są oddalone od siebie równo o 1/3 jego obwodu. Barwy dopełniające, powstałe w wyniku mieszania się tych barw, leżą pomiędzy nimi. Aby ułatwić sobie dalsze dywagacje na temat harmonijnego komponowania koloru, posłużę się uproszczonym schematem koła barw:

Uproszczone koło barw

Rysunek 2. Uproszczone koło barw.

[Źródło: opracowanie własne - Małgorzata Sowa 'PiLLow Design']

Zestawienie barw dopełniających

Kolory dopełniające leżą najdalej od siebie po przeciwnych stronach koła barw. Różnią się one od siebie najbardziej – tworzą największy kontrast, np. czerwony i zielony. Zauważmy, że dopełnieniem koloru zimnego będzie zawsze kolor ciepły. Jeśli chcemy wzbogacić naszą kompozycję kolorów dopełniających, możemy użyć któregoś z kolorów pokrewnych, przylegających do danego koloru dopełniającego.

Sutasz - kompozycje barw dopełniających

[Źródło: Archiwum własne - Małgorzata Sowa 'PiLLow Design']

Zestawienie barw analogicznych (pokrewnych)

Kolory bezpośrednio przylegające do siebie na kole barw to kolory analogiczne. Aby stworzyć kompozycję barw analogicznych, wybieramy barwę dominującą, której będzie najwięcej, następnie dokładamy do niej barwę lub barwy analogiczne, np. czerwony można wzbogacić ciemniejszym pomarańczem i żółtym.

Sutasz - kompozycje barw pokrewnych

[Źródło: Archiwum własne - Małgorzata Sowa 'PiLLow Design']

Zestawienie barw monochromatycznych

Kolory monochromatyczne to kolory pochodzące z tej samej rodziny barw – kolory bardziej lub mniej rozjaśnione (przyciemnione) np. trzy odcienie zieleni. Zestawienia monochromatyczne to kolory leżące na tym samym promieniu koła barw.

Sutasz - kompozycje barw monochromatycznych

 [Źródło: Archiwum własne - Małgorzata Sowa 'PiLLow Design']

Właściwości barw

Barwy podstawowe mają pewne określone właściwości:

Czerwony jest najbardziej jaskrawy.

Żółty jest najjaśniejszy.

Niebieski jest najzimniejszy.

Barwy do nich dopełniające, leżące naprzeciwko nich, mają cechy dokładnie przeciwne: najmniej jasna będzie fioletowa, najmniej jaskrawa jest zielona, a barwą najcieplejszą jest pomarańcz. Ułożenie tych barw tworzy trzy osie na kole barw: oś jasności, oś zimna i oś jaskrawości. Nasza kompozycja będzie harmonijna, jeśli barwie leżącej po jednej stronie osi przyporządkujemy barwę leżącą symetrycznie po drugiej stronie tej samej osi, np. najbardziej jaskrawy czerwony łączymy z najmniej jaskrawym zielonym. Trzymając się tej prostej zasady możemy łączyć kolory w trójki (trzy kolory leżące w równej odległości od siebie na kole barw), czwórki (łączymy ze sobą pary kolorów) i większe grupy, pamiętając o tym, że barwy o tym samym stopniu natężenia czy jasności komponują się najlepiej (barwy równo, symetrycznie oddalone od siebie, będą równo-jasne, równo-ciemne, równo-ciepłe, równo-zimne itp.).

Opisane powyżej zasady harmonijnego komponowania kolorów są zasadami uniwersalnymi. Używa się ich zarówno w malarstwie, jak i w fotografii, florystyce, modzie, czy podczas projektowania wnętrz.

Na sam koniec zachęcę Was jeszcze do lektury książek i artykułów zarówno o symbolice barw, jak i ich psychologicznym oddziaływaniu na człowieka. Taka wiedza okazuje się być naprawdę przydatna. :)

——————————

Małgorzata Sowa ‘PiLLow Design’

http://craft-ingowanie.blogspot.com